تیره گندمیان(Poaceae)

تيره گندميان يا غلات ، يکي از بزرگترين تيره هاي نباتات تک لپه و شماره جنسهاي آن متجاوز از 3500 است . غلات مختلف مانند گندم و جو و برنج و تمام رستني هايي که معمولاً آنها راعلف ميگويند و در چمنزارها به حالت طبيعي ميرويند از اين تيره محسوب مي شوند و در تمام مناطق سطح زمين ميتوان آنها را يافت . گندم يکي از نمونه هاي کامل اين تيره و داراي علائم ذيل است : ساقه آن ميان تهي و بندبند است و آن را سوفار مي گويند و در هر بند آن برگي است که به غلافي مانند لوله متصل شده و اين غلاف تمام فاصله مابين دو بند را مي پوشاند و از طرف مقابل برگ شکافي دارد. ريشه هاي آنها نازک و افشان است و اگر ساقه اي از آنها مجاور زمين قرار گيرد از آن نيز چندين دسته ريشه افشان خارج شده در خاک فرومي رود. گلهاي گندم بر شاخه هايي که هر يک سه يا چهار گل دارد قرار گرفته و آنها را سنبلک مي نامند و سنبلکها يک سنبله بزرگتر ميسازند که آن را سنبله مرکب خوانند. هر سنبلک گندم داراي يک ساقه مرکزي است که بر روي آن سه ياچهار گل است . در پاي هر ساقک سنبلک از راست و چپ دوفلس است که آن را زبان گويند و اين دو زبان در انتهاي خود دندانه هايي دارند. در پاي هر دم گل نيز فلس کوچکتر است که زبانک ناميده ميشود و در بغل هر گل نيزفلس کوچکتر از آن است که زبانچه خوانده ميشود، اين فلسها به جاي پوشش گل گندم هستند. در بالاي هر دم گل قسمتهاي زاياي آن که عبارت است از سه پرچم و يک تخمدان قرار گرفته که در بالاي آن يک خامه دوشاخه شانه مانند است . همين که آميزش انجام گيرد زبان و زبانک زردميشود و پرچمها که بساک آنها سنگين است پژمرده شده و تخمدان مبدل به گندمه اي مي شود که آلبومن نشاسته اي دارد و ديواره تخمدان به تخمک آن چسبيده است . چون دانه گندم خرد شود آلبومن نشاسته اي آن آرد و پوسته برون بر آن سبوس را تشکيل مي دهند. از آنچه گفته شد چنين استنباط ميشود که گندميان گلهاي بسيار ساده اي دارند که نزديک زبانک آن را فراميگيرند و زبانچه اي نزديک دانه آن است . تشخيص انواع گندميان از روي وضع زبان و زبانک و زبانچه است . انواع اين تيره را ميتوان به سه دسته تقسيم کرد: اول غلات که آنها را آرد مي کنندو بعضي آنها را مانند برنج آرد نکرده به مصرف مي رسانند. دوم گندميان علوفه که به مصرف غذاي چارپايان ميرسد. سوم گندميان صنعتي . اول دسته غلات ، انوع آن از اين قرار است . 1 - گندم 2 - جو 3 - ديوک 4 - دوسر 5 - برنج 6 - ذرت 7 - ارزن . دوم گندميان علوفه ، انواع آنها بسيار زياد و مهمترين آنها چمن است که جنسهاي زياد دارد. سوم گندميان صنعتي ، مهمترين انواع اين دسته عبارتند از: 1 - نيشکر 2 - خيزران 3 - آلفا 4 - زرت خوشه 5 - گورگياه . (از گياه شناسي گل گلاب صص 292 - 297). و رجوع به گندم شود.

علف لیمو

معرفی و گیاهشناسی
علف لیمو یکی از گیاهان دارویی است که از 60 یا 70 سال پیش اهمیت زیادی پیدا کرده و در کشورهایی مانند هندوستان، چین و در قسمت های وسیعی از آفریقا و آمریکای جنوبی در سطوح وسیع کشت می گردد. علف لیمو گیاهی است چندساله از خانواده ی گندمیان که گونه های متعددی دارد و ارتفاع این گیاه بسته به شرایط محیطی بین یک تا دو متر می باشد. ریشه های این گیاه به صورت افشان و کوتاه هستند و برگ های این گیاه طویل و به رنگ سبز روشن می باشند. مهمترین گونه های جنس علف لیمو عبارتند از: C.citratus و  C.flexuosus. گونه ای از جنس Cymbopogon با نام كاه مكي(C.olivieri)در مناطق جنوبی و غرب كشور بصورت خودرو مي رويد که بوي معطري داشته و ترکیبات اسانس این گیاه با علف لیمو تفاوت زیادی دارد.

ادامه نوشته